حامیان علمی و معنوی

تعریف و مبانی تکثرگرایی

21 شهریور 1395

واحد تحقیق نخستین کنگره بین المللی علوم سیاسی ایران به تحقیق در خصوص تکثر گرایی و مبانی آن میپردازد:

پیشینه­ي تاریخی نظریه­ي کثرت‌گرا به مقالاتی که جیمز مدیسون (1836 ـ 1715م) در باب دفاع از قانون اساسی امریکا مي‌نوشت بر مي‌گردد. در آن مقالات که بعدها با عنوان فدرالیست شهرت یافت، مدیسون تأکید مي‌کرد که جامعه مرکب از بسیاری طبقات و گروه‌های اجتماعی است. بنابراین نظام سیاسی باید به­گونه‌ای باشد که در آن امکان رقابت گروه‌ها و اقلیت‌های متعدد وجود داشته باشد و بدين طریق کثرت منافع و گروه‌ها از تشکیل اکثریتی متحد بر علیه اقلیت‌ها جلوگیری خواهد نمود( بشیریه ،1380،ص65) . دیوید ترومن نیز در کتاب معروف خود با عنوان «فرایند حکومت» مبانی الگوی پلورالیستی را عرضه کرده و بر اهمیت گروه‌های ذی‌نفوذ رقیب در زندگی سیاسی دولت‌های مدرن تأکید کرده است. اما بانفوذترین نظریه­ي مدرن در باب کثرت‌گرایی از آن رابرت دال مي‌باشد. وی مهم‌ترین جامعه­‌شناس سیاسی در مکتب کثرت‌گرایی در بررسی‌های تجربی خود از چگونگی توزیع قدرت سیاسی در جوامع سرمایه‌داری معاصر به­ویژه امریکا در پی اثبات نظریه­ي تکثر‌گرایی است. او در مطالعه­ي معروف خود درباره­ي شهر نیوهاون امریکا تحت عنوان «چه کسی حکومت مي‌کند؟» به این نتیجه رسید که در این کشور قدرت به­گونه‌ای متکثر و پراکنده و غیر متراکم است و گروه‌های متعددی که نمایندگی منافع مختلف را بر عهده دارند در قدرت سهیم هستند(dahl .1961.p133)

مفروضه های کثرت گرایی:

  1. افراد به صورت طبیعی در درون گروهها وحدت وهمبستگی می یابند.
  2. گروهها اشخاص حقیقی واصیل به حسساب میایند که همانند مفروضه کوانتا از تعامل دو نقش متعارض فردی وجمعی شکل میگیرند.گروهها از افراد همسو ومنفعت طلب تشکیل شده اند.
  3. منافع متباین درون گروههای مختلف سازش از طریق گفتگو ومراوده ،نه اعمال قدرت از بالا را تامین میکند.در نتیجه این مفروضه،حداکثر پراکندگی قدرت با حداقل سلطه وقدرت مرکزی تلفیق میشود.  
  4. بر خلاف دید منفی که نسبت به دستجات سیاسی در مقابل احزاب مطرح است،کثرت گرایان وجود گروهها ودستجات مختلف را برای اثبات وتحول جوامع سیاسی مطلوب میدانند.
  5. منابع قدرت در نظر کثرت گرایان تنهامنبع قدرت سخت افزاری ونظامی نیست ،بلکه انها منابع دیگر قدرت را به حساب می آورند.
  6. قدرت به طور غیر سلسله مراتبی ورقابتی افزایش یافته است.قدرت بخش جدایی ناپذیر از یک فرایند مستمر دادرسی بین گروهای مختلف اجتماعی است.
  7. بهترین روش گزیدن رهبران انتخابات است وانتخاب کنندگان نسبت به انتخاب خود بی اطلاع وبی تفاوت هستند.(سیف زاده ،1384ص276)

عرصه های تکثر گرایی ( انواع پلورالیسم )  :

  تكثر گرایی در حوزه‌های مختلفی مطرح می شود از جمله:   

1-   هستی شناسی:

 پلورالیسم هستی شناسانه معتقد به وجود نوعی تکثرگرایی در تبیین هستی و عوامل و عناصر سازنده آن است. برتراندراسل فیلسوف انگلیسی (1970م) به نحوی پلورالیسم هستی شناسانه معتقد بود.

2-   معرفت شناسی:. در قلمرو معرفت شناسی، پلورالیسم معتقد به وجود حقایق مختلف هم عرض همدیگر و نسبی انگاری و شکاکیت است. پلورالیست ها در بحث های اپیستمولوژیک (معرفت شناسانه) به وجود حقیقت ثابت مطلق جهان شمول، باور ندارند.

 3-  3- دین:  جان هیک، شاخص ترین نظریه پرداز کثرت گرایی دینی و بسترساز گفتگوی میان ادیان در غرب بوده است. مشاهده و بررسی سیر زندگانی او نشان از تحول ژرف اعتقادی و درونی وی همگام با گسترش نظریه ها و اندیشه هایش می دهد. بدین معنا که او نخستین گام اساسی را در نقد تفسیرهای انحصارگرایانه دینی از اعتقادات مسیحی برداشت. هیک که در آغاز زندگی - به تعبیر خودش - یک مسیحی از نوع انجیلی و بنیادگرا بود و به تبع آن، حقانیت را تنها از آن مسیحیت می دانست، بعدها چنان دستخوش تغییر شد که از آن به نوگروی دینی به مسیحیت نام می برند. ورود به عرصه مطالعات فلسفی در 1967 در بیرمنگام و آشنایی و برخورد وی با جماعت های هندو، سیک و مسلمان و تامل در باورها و مراسم عبادی آنها، او را روزبه روز به این نکته آگاه کرد که ادیان دیگر نیز بهره هایی از حقیقت برده اند و این اندیشه که آنها برخطا هستند و راهی ناصواب می پیمایند، نادرست است.(گونک،1386)

همچنین نظریه دکتر سروش با نام تکامل معرفت دینی یا قبض وبسط تئوریک شریعت در زمره نظریات کثرت گرایی دینی است.

  از كثرت گرایی دینی سه گونه تعبیر شده است كه عبارتند از:

  الف) بهره‌مندی یكسان ادیان از حق و باطل؛‌ یعنی همه ادیانی که امروزه در بشر است، معجونی از حق و باطل هستند؛

    ب) ادیان همگی راه‌هایی به سوی حق هستند؛

    ج) رویكردی پوزیتیویستی از دین؛ بر این اساس قضایای غیر تجربی و غیر حسی (فلسفی و دینی) یا یكسره بی‌معنا هستند و یا اگر بی‌معنا هم نباشند راهی برای تحقیق در صحت و سقم آن‌ها وجود ندارد.

 

4- اجتماعی و سیاسی:

    که به معنای پذیرش تكثر و تنوع در حوزه نهادهای مدنی، احزاب، جمعیت‌ها و عقاید ناظر به مصالح اجتماعی زیر باشد. آنچه موجب پیدایش پلورالیسم اجتماعی ـ سیاسی می­شود عمدتا می­تواند یکی از عوامل

1- وحدت­گرایی بیش از اندازه که به تمرکز قدرت در دست یک شخص یا گروه خاص ­انجامیده است، استبداد دینی یا دولتی که نمونه بارز آن در قرون و سطی توسط کلیسا به نمایش گذاشته شد و اتفاقا مهمترین عامل پیدایش گرایش­های پلورالیستی در غرب شد.( حسینی،1382ص23_ 24)

2- جنگ­­های طولانی و کشت و کشتارهای بی­شمار بر سر اثبات عقاید مذهبی و تحمیل آنها به عنوان تنها عقیده درست و حق.

3- رشد ابزارهای ارتباطی و آسان شدن مناسبات انسانی به نحوی که تنوع فرهنگی و اعتقادی موجود در جهان در معرض دید همگان قرار گرفته است.(عبودیت ودیگران، 1381ص143)

 5- فرهنگ:

  طبق این نظریه، رفتارهای فرهنگی هر قوم راهكار‌ها و راهبردهایی هستند كه بسته به شرایط متعدد و گوناگونی نظیر نژاد، زیست محیطی و غیره شكل گرفته است، بنا براین باید به آن احترام گذاشت.

 گاهی پلورالیسم فرهنگی ناظر به چگونگی شکل­گیری تنوع اجتماعی انسان­ها در آداب و گونه­های مختلف حیات اجتماعی است. گاهی نیز در تعریف پلورالیسم فرهنگی گفته می­شود:

1- زندگی در جامعه­ای که از گروه های نژادی مختلف تشکیل شده و این گروه ها دارای زندگی سیاسی و دینی مختلف باشند. این تعریف بیانگر یک پدیدار اجتماعی است.

2-  پذیرش این اصل که گروه­های مختلف یادشده می­توانند در یک جامعه به صورت صلح آمیز زندگی کنند. این تعریف متضمن یک ایده و مکتب فکری است.

  در این قسم تعاریف دیگر تبیین چرایی تنوع فرهنگی مد نظر نیست بلکه تاکید بر این است که کثرت و تعدد مذاهب و نحله های فکری در جامعه به رسمیت شناخته شود، در حیطه رفتارهای اجتماعی به حقوق مخالفین احترام گذارده شود و صاحبان آراء و اندیشه­های متعدد یکدیگر را با احترام تحمل نمایند.

  واژه­های «چندفرهنگی» و «چندقومی» نیز برای این معنا استفاده می­شوند ، اما ما همان واژگان مشهور را به کار می­بریم. ( واتسن1381،ص11)

  بحث پلورالیسم یا کثرت گرایی فرهنگی با جنبش سیاه پوستان در سال 1960 در امریکا و یا مواجه شدن انگلیسی ها با انبوه مهاجران و فرهنگ های مختلف به این کشور، مشکلات اقلیت­های قومی در سطوح مختلف از جمله در مدارس و نظام های آموزشی حساسیت بیشتری یافت. . ( واتسن1381،ص15)

اما آنچه مهم است نقش نظام لیبرال و اصول تفکر آن درباره « تسامح» است. تلورانس یا تسامح و تساهل و مدارا از مقولاتی هستند که ارتباط تنگاتنگی با پلورالیسم فرهنگی دارند. زیرا لازمه پذیرش تعدد افکار و فرهنگ های مختلف، اغماض از نقاط اختلافی و تحمل دیگران است. 

6 - اخلاق:

  در این ساحت اساساً ارزش‌های اخلاقی، نسبی تلقی می‌شوند و باورهای اخلاقی آنچنان جدی تلقی نمی‌گردند و ارزش‌های اخلاقی دیگران باید مورد احترام واقع شوند.

اما اصطلاح پلورالیسم اخلاقی به نظریه‌ای اطلاق می‌شود که معتقد است مفاهیم، ارزش‌ها، الزام‌ها و حتی اصول بنیادین اخلاق ذاتاً مختلف بوده، از این رو ارایة یک نظام اخلاقی هماهنگ و فراگیرامکان ندارد .البته پلورالیسم اخلاقی، منطقاً مساوی با نسبیت‌گرایی اخلاقی نیست؛ زیرا این نظریه ارزش‌های اخلاقی را سابژیکتیو و یا محصول سلیقه یا فرهنگ خاص نمی‌داند و در اینکه می‌توان دربارة ارزش‌ها، احکام معتبر عینی صادر کرد، با رئالیسم اخلاقی هم عقیده است. و اساساً اخلاقی بودن یک حکم را محصول یک سری قیود عقلی می‌داند؛ اما معتقد است که احکام اخلاقی تماماً با یکدیگر سازگار نیستند.  

  در هر یك از حوزه‌های پلورالیسم، دامنه‌ای از شدت و ضعف وجود دارد؛ بدین معنا كه عده‌ای به صورت رقیق و عده‌ای دیگر به صورت قوی و افراطی، كثرت گرا هستند. در شكل رقیق توصیه می‌شود كه جوامع و مردمان ضمن حفظ عقاید، آداب، رسوم، نظم و دیگر مؤلفه‌های مربوطه به خود، در كنار دیگر جوامع و فرهنگ‌ها با مسالمت و صلح زندگی كنند و هر یك ضمن حفظ سیره مربوط به خود در حوزه‌ای كه قرار دارد، سلوك دیگران را تحمل كنند و در عمل متعرض یكدیگر نشوند؛ از این حالت به تولرانس یا تحمل دیگری یاد می‌شود؛ اما، پلورالیسم در شكل غلیظ خود، گام را فراتر نهاده و اصول، باورها و ارزش‌ها را از جزمیت ساقط كرده و در ورطه تشكیك و نسبیت می‌اندازد.

عرصه‌های تولرانس (تحمل دیگری):

1-   اخلاق:

  به معنای عدم دخالت در باورها و رفتارهای اخلاقی افراد و گروه‌های مختلف و محترم دانستن این باورها و رفتارها.

2-   دین:

  در این دیدگاه از آنجایی كه ایمان امری اختیاری است، بحث از ایمان اجباری، یك بحث پارادو كسیكال(تناقض نما) است.

3-  سیاست:

  سیاست مهم‌ترین عرصه تولرانس می‌باشد. در اینجا مراد اینست كه نظام‌های سیاسی باید اهل مدارا باشند و اقلیت‌ها و احزاب مخالف بتوانند برای تبدیل شدن به اكثریت تلاش كنند.(مک لنان،1385،ص89)

نتیجه گیری :  تکثر گرایی یا پلورالیسم به عنوان یک نظریه سیاسی مدعای حکومت دموکراسی کثرت گرا وگروه مدار بوده است.تکثر گرایان همواره برتعهد خود نسبت به تحقیقات تجربی وشواهد عینی وبی اعتنایی به بحثهای دارای ماهیت ایدئولوژیک فخر فروخته اند.شماری از نظری ه پردازان در دهه های پایانی قرن بیستم قرائتی از کثرت گرایی ودموکراسی کثرت گرایانه ارائه داده اندکه کثرت گرایی رادیکال خوانده شده است.این نوع کثرت گرایی با گرایشهای کلاسیک متفاوت است  وعموما از لحاظ سیاسی به طیف چپ سیاسی تعلق دارد.کثرت گرایی رادیکال از لحاظ مبانی فلسفی ومعرفت شناسی باگرایشهای پست مدرن مرتبط است در حالی که از نظرتحلیل مناسبات سیاسی با همان فرضیه هایکثرت گرایی کلاسیک مثل تعدد گروهها، گروههای همسود، منازعه بین گروههای همسود وتاثیر ان بر قدرت سیاسی همراهی دارد.اما کثرت گرایان رادیکال ضمن پذیرش این فرصتها در عین حال روی این نکته تاکید میگذارندکه منازعه نه تنها واقعیت گریز ناپذیر زندگی سیاسی است بلکه تلاش برای نهادینه کردن ان در فرهنگ،رفتار ونهادهای دموکراتیک طریق اصلی محافظت از دموکراسی دربرابر خودکامگی است.

اضافه میشود نخستین کنگره بین المللی جامع علوم سیاسی ایران با محوریت: علوم سیاسی.نظریه سیاسی.فلسفه سیاسی.نظام‌های سیاسی.تحلیل سیاسی.سیاست عمومی.اداره عموم.ایدئولوژی.نظریه بازی.اقتصاد سیاسی.ژئوپولتیک وجغرافیای.سیاسی.سیاست‌شناسی و تحلیل سیاست عمومی.سیاست تطبیقی.نظام‌های ملی.دادگاه‌ها و سیاست قضائی.ابتکارات دموکراتیک.سیاست سبز.تحلیل سیاسی فراملی در تهران برگزار میگردد

 

برچسب ها: علوم سیاسی ، نظریه سیاسی، فلسفه سیاسی، نظام های سیاسی ، تحلیل سیاسی، سیاست عمومی، ایدئولوژی، نظریه بازی، اقتصاد سیاسی ،ژئوپولتیک و جغرافیای سیاسی،سیاست‌شناسی، سیاست تطبیقی، نظام‌های ملی، دادگاه‌ها و سیاست قضائی، ابتکارات دموکراتیک،سیاست سبز،تحلیل سیاسی فراملی،  ، معرفی کنگره علوم سیاسی، گواهی ، گواهی نامه ، کارشناسی ارشد ، دکترا،PHD، مقاله علوم سیاسی، پوستر ، مجلات برتر ، فراخوان مقاله علوم سیاسی ، پایان نامه، جزوه های ارشد ، کنکور ارشد ، گواهی نامه کنگره ، گواهی نامه کنفرانس علوم سیاسی ، چاپ مقالات علوم سیاسی، چاپ مقالات ISI و ISC دریافت مقاله علوم سیاسی، اکسپت مقاله علوم سیاسی، اکسپت مقالات علوم سیاسی، نمایه شدن مقالات علوم سیاسی، ارسال گواهی نامه ، دریافت گواهی پیش از موعد ، هیات علمی ، نگارش مقاله علوم سیاسی، راهنمای نگارش مقاله علوم سیاسی، ثبت نام ، تدوین مقاله علوم سیاسی، گواهی پذیرش مقاله علوم سیاسی ، اساتید ، پژوهشگران ،درباره مقاله علوم سیاسی،نشریات معتبر ، نشریات ISIو ISC ، چاپ فوری مقاله علوم سیاسی، راهنمای چاپ مقالات در ژورنال های معتبر ، کنگره بین المللی علوم سیاسی .کنفرانس بین المللی علوم سیاسی .نخستین کنفرانس بین المللی .نخستین کنفرانس بین المللی علوم سیاسی . نخستین کنگره بین المللی علوم سیاسی


700
مطالب مرتبط


لطفا با تكميل فرم ، نظرات ، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد مطلب منتشر شده با ما در ميان بگذاريد.
پيام شما پس از تاييد توسط مدير سايت ، منتشر خواهد شد.
 

 
Captcha


 
سامانه ثبت نام

تماس با ما

02136621319

02133699094

02189786524

conf.ntpco[at]gmail.com

مرکز همایش