حامیان علمی و معنوی

تحلیل گفتمان دیپلماسی هسته ای ایران

24 شهریور 1395

واحد تحقیق نخستین کنگره بین المللی علوم سیاسی ایران به بررسی یکی از محورهای همایش با عنوان گفتمان های سیاست داخلی و دیپلماسی هسته ای میپردازد:

اهمیت نگاه گفتمانی در مذاکرات هسته ای

رابطه بین سیاست خارجی و نظریات مبتنی بر گفتمان امری روشن، چندوجهی و عمیقاً پیچیده و اثرگذار می باشد. در سیاست خارجی مخصوصاً در موقعیت کنونی، اهمیت گفتمان بیشتر و پراهمیت تر می شود. دلیل برجستگی گفتمان در سیاست خارجی واضحاً در چگونگی، گستره و تنوع مخاطبین در ماوراء مرزها و اثرگذاری بر ذهن وعمل بازیگران است. به همین جهت، ایجاد ارتباط با دیگر ملت ها و دولتها در قالب توانائی در ایجاد یک گفتمان منسجم، توانائی های ترکیبی و متعددی را می طلبد و از اهمیت زیادی برخوردار است. به عبارت دیگر، این مهم، مستلزم یک رهیافت منسجم گفتمانی و زبان حرفه ای قابل فهم برای دیگران است. سیاست کلی در مذاکرات هسته ای، پدیده قابل ملاحظه ای نه فقط در گفتمان و بیان سیاست خارجی قابل فهم برای دوستداران ایران است بلکه دستیابی به تریبونهائی را میسر کرده و در اختیار کشور قرار داده است که تا به حال یا کلاً در اختیار مخالفین جمهوری اسلامی ایران بوده و یا فضای اندکی به جانبداران ایران اختصاص می داده است.

بنابر این برخلاف نظر برخی که معتقدند دولت فاقد هیچ نوع گفتمانی در زمینه سیاست خارجی و اختصاصا در زمینه هسته ای است، نگارنده بر این اعتقاد است که دیپلماسی هسته ای در قالب یک گفتمان منسجم صورت گرفته است و بدون درک ابعاد این مفاهیم عمیق گفتمانی نمی توان قضاوت جامعی راجع به دیپلماسی هسته ای و نتایج آن در قالب برجام داشت. از نظر نگارنده، گفتمان هسته ای با مجموعه علائم منسجم تولید شده از سوی کشور که با استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی و شبکه های اجتماعی به ویژه توئیتر و یوتیوب و بهره گیری از این ابزارها به صورت هدفمند بازتولید شده است توانسته است در پیشبرد منافع کشور گام مهمی را بردارد.

تلاش های دست اندرکارانی که در عرصه دیپلماسی هسته ای و مذاکرات هسته ای دولت یازدهم بخصوص مذاکرات مربوط به نهائی کردن برجام درگیر بوده اند نمود بارزی از تلاش برای تغییر گفتمان در رابطه با تعامل با ایران در صحنه جهانی بوده است. آنها با شناخت دقیق گفتمانی، تلاش کردند تا به صورت حرفه ای مذاکره هسته ای و سیاست خارجی را پدیده ای ترکیبی از فکر منسجم و عمل و سخن سنجیده و به موقع و قابل فهم برای دیگران جلوه دهند. چون این افراد از تجربه و دانش بالائی در این زمینه برخوردار بودند، درک واقع بینانه ای از شرایط موجود روابط بین الملل و گفتمان غالب حول مذاکرات داشتند و می دانستند که پی آمدهای حرف، سخن، بیان و اساسا تولید گفتمان در سیاست خارجی هیچگاه بخاطر بهم پیوستگی ارتباطی جهان، مانند امروز نبوده است، همه تلاش خود را بکار گرفتند تا گفتمان موجود غربیها در زمینه تهدید، انزوا و فشار علیه ایران را تبدیل به گفتمان تعامل، همکاری ، تکریم و احترام متقابل نمایند. این اقدامات با قصد تامین تثبیت اجرای حق غنی سازی ایران، رفع تحریمهای ظالمانه علیه ملت ایران، حفظ عزت ایران در جریان مذاکرات و نتایج آن و امنیت زدائی از پرونده هسته ای ایران صورت گرفته است.

تسهیل اجرای حق عنی سازی ایران

دالی که دردیپلماسی هسته ای و نظام گفتمانی آن فرا خوانده می شود، دال تسهیل اجرای حق غنی سازی  است. در این زمینه تیم مذاکره کننده همه تلاش خود را به عمل می آورد که نظامی معنائی ایجاد کند که در آن کشورمان توافق بدون به رسمیت شناختن اجرای حق غنی سازی را نمی خواهد. کشورمان در ارتباطات عمومی خود با کانونهای اندیشه، سازمانهای مردم نهاد، مردم عادی و در میز مذاکرات به صورت مداوم بر این اصل تاکید دارد که حق غنی سازی کشورمان طبق ماده 4 معاهده NPT به رسمیت شناخته شده است. بنابر این کشورمان علاوه بر آن، به دنبال آن است که در استیفای این حق با مشکل روبرو نشود و کشورهای طرف مذاکراتی باید اجرای بدون مانع غنی سازی در داخل ایران را تضمین کنند. مهمترین مشکل مذاکرات هم در این بخش بوده است چرا که غربیها با مطرح کردن این مفهوم خیالی که غنی سازی زمینه دستیابی ایران به سلاح هسته ای را فراهم می آورد در مقابل این خواسته مقاومت می کردند. در نهایت غربیها با معرفی و ابداع مفهوم غیر قانونی « راه گریز سریع» به دنبال این بودند که تا حد ممکن فعالیت غنی سازی را محدود و نزدیک به صفر نگه دارند. در مقابل دیپلماسی هسته ای کشور با طرد دال «عدم پذیرش غنی سازی دکوری» رسما به مبارزه با این تلاشها پرداخت. کشورمان با استدلالهای دقیق فنی وحقوقی همواره بیان داشته است که حاضر نیست غنی سازی کشورمان را تا حد یک فعالیت نمایشی و سمبلیک کاهش دهد. بعد از حدود 23 ماه مذاکره نهایتا برآیند تلاشها به سمتی رفت که نه غنی سازی بدون قید و شرط ایران پذیرفته شد و نه غنی سازی در حد صفر مورد نظر غربیها مقبول افتاد. کشورمان با پذیرش یک سری محدودیتها روی میزان و سطح غنی سازی، ماشینهای غنی سازی و میزان ذخایر مواد هسته ای داخل کشور و همچنین کنار نهادن برخی فعالیتهای مربوط به چرخه سوخت برای یک مدت زمان مشخص، سبب شد طرفهای 1+5 در قالب یک قطعنامه شورای امنیت، اجرای غنی سازی از سوی ایران را رسما مورد شناسائی و تائید قرار دهند. ترتیبات مندرج در برنامه غنی سازی ایران مصوب برجام به نحوی است که این غنی سازی به سمت صنعتی شدن و تبدیل شدن به یک غنی سازی تجاری پیش می رود که دستاورد مهمی در این زمینه است.

اصالت گفتگو و مذاکره به جای تهدید و فشار

 

دال مطرح در گفتمان ایران در مذاکرات هسته ای تاکید بر منطق « تعامل و گفتگو برای حل موضوعات بین المللی » بود. جمهوری اسلامی ایران در همان ابتدای مذاکرات با ارائه یک مقاله توسط جناب آقای دکتر ظریف، منطق خود را در گفتگو روشن کرد. این منطق در قالب یک دال گفتمانی شامل تاکید بر گفتگو و مذاکره در فضای مثبت و سازنده برای حل یک بحران غیر ضروری بود. کشورمان بارها اعلام کرد که زبان تهدید و فشار جواب نداده است. گفتمان هسته ای ایران حول این محور است که جمهوری اسلامی ایران هرگز به فشار و تهدید پاسخ نمی دهد. برخلاف خواسته های مطرح از طریق منطق فشار و تهدید از سوی غرب، نه تنها فعالیتهای خود را محدود نکرده است بلکه به صورت تصاعدی افزایش داده است و همین موضوع نشان می دهد که منطق فشار و تهدید پاسخ نمی دهد. اگر غرب مایل است که این بحران غیر ضروری را حل کند باید رهیافت خود را به صورت بنیادین تغییر دهد و به تعامل با ایران رو آورد و دست از تهدید و فشار بر دارد.

علاوه بر این، کشورمان به عنوان یک خط قرمز ترسیم شده توسط مقام معظم رهبری، این دال را جذب کرد که کشورمان حاضر به مذاکره است. اما این مذاکره نباید تحت فشار و تهدید باشد. بنابر این از همان ابتدا منطق پیگیری فشار وتهدید همزمان با مذاکره کاملا از سوی کشورمان رد شد. هرچند برخی نهادهای داخلی غرب، برای مصارف داخلی بعضا زبان تهدید را کاملا از روی میز برنداشتند. اما گفتمان کشورمان در این زمینه در میز مذاکرات کاملا غالب شد. به نحوی که هرگز در میز مذاکره، موضوع تهدید مطرح نشد و همه طرفها تلاش کردند تا با پایبندی به منطق مذاکره بر اساس منطق مذاکره یعنی، یافتن راه حل برای موضوعات مورد علاقه دو طرف در فضائی مثبت و سازنده، مذاکره بر اساس احترام متقابل هم در مذاکرات ادامه یافت و در نتیجه مذاکرات یعنی در قالب برجام هم این موضوع به خوبی قابل مشاهده است به نحوی که اصل حسن نیت، احترام متقابل و پرهیز از سخنان خلاف فضای مذاکرات چندین بار به صراحت در برجام ذکر شده است. به نظر می رسد که انعکاس این موضوع در نتیجه مذاکرات در قالب برجام، خود مهمترین شاهد برای غلبه دال گفتمانی ایران در فضای مذاکرات و نتیجه آن در قالب برجام و قطعنامه تائید کننده آن است.

تغییر بنیادین پارادایم در بررسی موضوع هسته ای ایران در دنیا

دال گفتمانی مطرح توسط ایران در مذاکرات هسته ای« تغییر پارادیم بررسی موضوع هسته ای از تهدید به فرصت» است . در این دال گفتمانی طرف ایرانی تلاش زیادی به عمل آورد که از طریق تولید یک مجموعه علائم هدفمند و هوشمندانه، پارادایم غالب ایجاد شده توسط رژیم صهیونیستی، تندروهای آمریکائی و برخی متحدین منطقه ای آنها، حول پرونده هسته ای ایران در زمینه پارادایم تهدید زا را دچار تغییر بنیادین نماید. دیپلماسی هسته ای ایران، تلاش کرد با ارائه منطق قوی و استوار فنی و حقوقی به دنیا نشان دهد که اساسا پرونده هسته ای ایران حول سوء برداشت، سوء محاسبه و سوء رفتار غرب تبدیل به یک بحران غیر ضروری شده است. اطلاعات مربوط به گذشته هسته ای ایران، ساخته و پرداخته دستگاههای جاسوسی مخاصم با جمهوری اسلامی ایران است و در واقع با منطق، نگاه واقعبینانه به مبانی و اصول رفتارهای مسئولانه ایران، تعهدات حقوقی ایران و مبانی قدرتی آن و محاسبات استراتژیک ایران در عدم تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای و عزم ایران برای اثبات ماهیت صرفا صلح آمیز برنامه هسته ای خود، می توان از اسارت یک بحران غیر ضروی رها شد. دیپلماسی هسته ای ایران موفق شد که طی 23 ماه مذاکره نفس گیر با دنیا، آنها را اقناع نماید که با نگاه منطقی و واقع گرایانه به آینده موضوع هسته ای ایران، این موضوع نه تنها عاملی تهدیدزا نیست بلکه یک فرصت جهانی برای همکاری است و همین موضوع که در قطعنامه 2231 هم به صراحت ذکر شده است یک «تغییر بنیادین» در برخورد شورای امنیت و دنیا با موضوع هسته ای ایران است. این موضوع می تواند تبدیل به زمینه ای برای همکاری گسترده بین کشورها شود.

در مجموع می توان گفت که دیپلماسی هسته ای جمهوری اسلامی ایران با تولید یک مجموعه دال گفتمانی هدفمند، توانست گفتمان نوینی در بررسی موضوع هسته ای ایران تولید کند. این گفتمان ، نظام معنائی غالب در برخورد با ایران را تغییر می دهد و اثرات درازمدت و کوتاه مدت فراوانی را به دنبال خواهد داشت. برجام، قطعنامه 2231 و نحوه تعاملات ایران در دوران اجرائی شدن برجام همگی تحت تاثیر این گفتمان است. مناسب است علائم گفتمانی تولید شده از سوی ایران در یک دهه آتی حول همین مجموعه گفتمانی و تقویت عناصر ان باشد تا کشورمان که با این گفتمان توانسته است نگاه دنیا را نسبت به موضوع هسته ای ایران و پیامدهای آن دچار تغییر کند، بتواند ثمرات مطلوب آن را تحصیل کند.

کشورمان با این گفتمان پارادیم تهدید و فشار را بی اثر می کند و بجای آن، گفتمان گفتگو، همکاری و تعامل با ملت بزرگ ایران را بر اساس احترام و تکریم جایگزین می کند. این دستاورد گفتمانی یک موضوع ساده نیست بلکه یک دستاورد مهم است که باید به صورت کاملا دقیق مورد بررسی و توجه اندیشمندان و محققان قرار گیرد. پیامدهای ملموس آن روشن است و در آینده نیز بیشتر مشخص خواهد شد. این تغییر گفتمان حول بررسی موضوع هسته ای ایران، که به نوعی در قطعنامه 2231 شورای امنیت از آن به عنوان تغییر بنیادین شورای امنیت در بررسی پرونده هسته ای ایران نام می برند، نشان می دهد که تهدیدات ساخته شده از برنامه هسته ای کشورمان، در نتیجه تلاشهای غرب، با دیپلماسی هوشمندانه هسته ای کشورمان تبدیل به فرصت برای کشور شده است.

 

اضافه میشود نخستین کنگره بین المللی جامع علوم سیاسی ایران با محوریت: علوم سیاسی.نظریه سیاسی.فلسفه سیاسی.نظام‌های سیاسی.تحلیل سیاسی.سیاست عمومی.اداره عموم.ایدئولوژی.نظریه بازی.اقتصاد سیاسی.ژئوپولتیک وجغرافیای.سیاسی.سیاست‌شناسی و تحلیل سیاست عمومی.سیاست تطبیقی.نظام‌های ملی.دادگاه‌ها و سیاست قضائی.ابتکارات دموکراتیک.سیاست سبز.تحلیل سیاسی فراملی ...در تهران برگزار میگردد

 

برچسب ها: علوم سیاسی ، نظریه سیاسی، فلسفه سیاسی، نظام های سیاسی ، تحلیل سیاسی، سیاست عمومی، ایدئولوژی، نظریه بازی، اقتصاد سیاسی ،ژئوپولتیک و جغرافیای سیاسی،سیاست‌شناسی، سیاست تطبیقی، نظام‌های ملی، دادگاه‌ها و سیاست قضائی، ابتکارات دموکراتیک،سیاست سبز،تحلیل سیاسی فراملی،  ، معرفی کنگره علوم سیاسی، گواهی ، گواهی نامه ، کارشناسی ارشد ، دکترا،PHD، مقاله علوم سیاسی، پوستر ، مجلات برتر ، فراخوان مقاله علوم سیاسی ، پایان نامه، جزوه های ارشد ، کنکور ارشد ، گواهی نامه کنگره ، گواهی نامه کنفرانس علوم سیاسی ، چاپ مقالات علوم سیاسی، چاپ مقالات ISI و ISC دریافت مقاله علوم سیاسی، اکسپت مقاله علوم سیاسی، اکسپت مقالات علوم سیاسی، نمایه شدن مقالات علوم سیاسی، ارسال گواهی نامه ، دریافت گواهی پیش از موعد ، هیات علمی ، نگارش مقاله علوم سیاسی، راهنمای نگارش مقاله علوم سیاسی، ثبت نام ، تدوین مقاله علوم سیاسی، گواهی پذیرش مقاله علوم سیاسی ، اساتید ، پژوهشگران ،درباره مقاله علوم سیاسی،نشریات معتبر ، نشریات ISIو ISC ، چاپ فوری مقاله علوم سیاسی، راهنمای چاپ مقالات در ژورنال های معتبر ، کنگره بین المللی علوم سیاسی .کنفرانس بین المللی علوم سیاسی .نخستین کنفرانس بین المللی .نخستین کنفرانس بین المللی علوم سیاسی . نخستین کنگره بین المللی علوم سیاسی


203
مطالب مرتبط


لطفا با تكميل فرم ، نظرات ، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد مطلب منتشر شده با ما در ميان بگذاريد.
پيام شما پس از تاييد توسط مدير سايت ، منتشر خواهد شد.
 

 
Captcha


 
سامانه ثبت نام

تماس با ما

02136621319

02133699094

02189786524

conf.ntpco[at]gmail.com

مرکز همایش های بین المللی توسعه ایران